İş deneyiminiz olmasa da ders projeleri, kulüpler ve yarı zamanlı işlerle güçlü cevaplar verin. Pratik sorular, sizin soracaklarınız ve hazırlık adımları.
Staj mülakat soruları iş deneyiminizi değil, öğrenme isteğinizi, temel bilginizi ve okul hayatınızda neler yaptığınızı ölçer. En sık gelenler: “Kendinizden bahseder misiniz?”, “Neden bu bölümü seçtiniz?”, “Neden bizim şirketimizde staj yapmak istiyorsunuz?”, “Okulda yaptığınız bir projeyi anlatır mısınız?”, “Bir grup çalışmasında yaşadığınız zorluk neydi?” ve “Haftada kaç gün gelebilirsiniz?”.
İş deneyiminiz yoksa endişelenmeyin. National Careers Service, iş geçmişi az olan adayların gönüllülük ya da iş dışındaki deneyimlerden örnek verebileceğini söyler. Ders projeleri, öğrenci kulüpleri, yarı zamanlı işler, yarışmalar ve gönüllülük sizin “deneyiminizdir”. Aşağıda 12 soru ve öğrenci gözüyle örnek cevaplar var.
Özetle
Öğrenci için iskelet: bölümünüz ve sınıfınız, sizi en iyi anlatan bir proje ya da etkinlik, bu stajı neden istediğiniz. Lise ve memleket bilgisi gerekmez.
“Endüstri mühendisliği üçüncü sınıf öğrencisiyim. Geçen dönem bir ders projesinde yerel bir fırının üretim planını inceledik ve israfı azaltmak için bir öneri hazırladık. Bu stajda gerçek bir üretim hattında planlamanın nasıl yapıldığını görmek istiyorum.”
Dürüst olun. Puanınız yettiği için seçtiyseniz bile, bölümde sizi en çok neyin ilgilendirdiğini anlatabilirsiniz: “Başta tam bilmiyordum ama ikinci sınıfta veri analizi dersiyle bu alanı sevdim.”
Güçlü yön için okul hayatından bir kanıt verin (kulüpte etkinlik organize etmek, grup projesinde koordinasyon). Zayıf yön için gerçek bir şey seçin ve ne yaptığınızı söyleyin: “Sunum yaparken heyecanlanıyordum; bu dönem kulüpte iki sunum üstlendim.”
“Büyük ve tanınmış bir şirket” cevabı herkesin cevabıdır. Şirketin web sitesinden ve LinkedIn sayfasından bir bilgi seçin ve kendi ilginize bağlayın.
“Mobil uygulamanızın yeni ödeme özelliğini kullandım ve arkasındaki ekibin nasıl çalıştığını merak ettim. Bitirme projemde de bir mobil uygulama geliştiriyorum; bu staj bana gerçek bir ekipte çalışma deneyimi kazandırır.”
Somut olun: bir araç, bir süreç, bir beceri. “Her şeyi öğrenmek istiyorum” yerine “Gerçek müşteri verisiyle rapor hazırlamayı ve bir projenin baştan sona nasıl yönetildiğini görmek istiyorum” deyin.
Kesin bir plan beklenmez, bir yön yeter. Şirketin alanıyla uyumlu bir yön söylemek, stajın tam zamanlı bir işe dönüşebileceği sinyalini verir.
Bu sorular davranış sorularıdır. Cevabı STAR yöntemiyle kurun: Durum, Görev, Eylem, Sonuç. İş yerinden değil, okuldan örnek vermeniz tamamen normaldir.
Projenin konusunu bir cümlede söyleyin, sonra sizin rolünüze odaklanın. Görüşmeci “biz” değil “ben” duymak ister.
Yarı zamanlı bir iş, kafede garsonluk, özel ders ya da aile işletmesinde yardım da değerlidir. Ne öğrendiğinizi söyleyin: müşteriyle iletişim, zaman yönetimi, sorumluluk. Hiç çalışmadıysanız kulüp ya da gönüllülük deneyiminize geçin.
Okulunuzun staj kurallarını önceden öğrenin: kaç iş günü gerekiyor, hangi dönemde yapılabiliyor, şirketin hangi belgeleri doldurması gerekiyor. Bu bilgileri bilmek sizi hazırlıklı gösterir ve şirketin İK’sine de iş kolaylığı sağlar.
Dönem içi stajda ders programınızı yanınızda bulundurun ve gerçekçi olun. Söz verdiğiniz günleri tutamamak, stajın en hızlı biten yoludur. Ara tatil ya da yaz stajı için başlangıç ve bitiş tarihlerini net söyleyin.
Sadece bildiklerinizi söyleyin ve seviyesini belirtin: “Excel’de pivot tablo ve temel formüller kullanıyorum, Python’u bir ders projesinde kullandım.” Bilmediğiniz bir programı sorarlarsa öğrenmeye açık olduğunuzu ve benzer bir aracı nasıl öğrendiğinizi anlatın.
Erkek öğrencilere askerlik durumu da sorulabilir; öğrenciyseniz durumunuzu (örneğin öğrenim nedeniyle tecil) kısa ve doğru söyleyin. Yeni mezunsanız ve tam zamanlı işe de bakıyorsanız, genel iş görüşmesi soruları için mülakat soruları ve cevapları yazımıza bakın.
6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu’nun 6. maddesi, “uygulamalı iş deneyimi edinmek üzere” bir işyerine başvuran kişileri de açıkça kapsar: işveren bu kişiler aleyhine bilgilenme, başvuru, seçim kriterleri ve işe alım şartları dahil hiçbir süreçte ayrımcılık yapamaz. Yani staj başvurusu da işe alımla aynı korumaya sahiptir. Belirli bir durum için okulunuzun kariyer merkezine ya da bir hukukçuya danışın.
Genel soruların yanında bölümünüze özel birkaç soru da gelir. Amaç sizi zorlamak değil, derste öğrendiğinizi gerçek bir işe bağlayıp bağlayamadığınızı görmektir. Örnekler:
| Bölüm | Gelebilecek soru | Cevapta ne olmalı? |
|---|---|---|
| Bilgisayar ve yazılım mühendisliği | “En son yazdığınız kodu anlatır mısınız?” ya da kısa bir algoritma sorusu | Neyi neden öyle yaptığınızı sesli anlatın; GitHub’daki bir projeyi açıklamaya hazır olun. |
| Endüstri ve makine mühendisliği | “Bir süreci nasıl iyileştirirsiniz?” | Ders projesinden bir örnek: ölçtüğünüz şey, önerdiğiniz değişiklik. |
| İşletme, iktisat, İİBF | “Bir şirketin bilançosunda ilk neye bakarsınız?” ya da “Excel’de ne yapabiliyorsunuz?” | Bildiğiniz kadarını net söyleyin; bir ders ödevinden somut bir örnek verin. |
| Pazarlama ve iletişim | “Markamızın sosyal medyasında neyi değiştirirdiniz?” | Hesaplara önceden bakın, bir güçlü yanı ve bir küçük öneriyi kibarca söyleyin. |
| Tasarım ve mimarlık | “Portföyünüzden bir çalışmayı anlatır mısınız?” | Sonucu değil süreci anlatın: brief, fikirler, neden bu çözüm. |
Büyük şirketlerin staj programlarında ilk tur çoğu zaman online yapılır: kısa bir görüntülü görüşme, bazen kayıtlı bir video mülakat ya da online bir test. Bazı programlarda birkaç stajyer adayının birlikte bir vaka çözdüğü grup görüşmeleri de olur. Grup görüşmesinde en çok konuşan değil, başkalarını dinleyip tartışmayı ilerleten öne çıkar: bir fikri özetlemek, sessiz kalan birine söz vermek, süreyi hatırlatmak. Online görüşmede kameranızı göz hizasına alın, sessiz bir oda seçin ve bağlantıyı bir gün önce deneyin. Yurtta ya da ev arkadaşlarınızla kalıyorsanız ortak alanın gürültüsünü hesaba katın.
“Sormak istediğiniz bir şey var mı?” sorusuna “Hayır” demeyin. National Careers Service, soru sormanın şirkete ve işe ilginizi gösterdiğini söyler. Stajyer olarak sorabilecekleriniz:
Online görüşmede yapay zeka mülakat asistanı ClapAssist, soruyu kendi bilgisayarınızda dinler ve CV’nizden kısa bir öneri gösterir; Türkçeyi ve birçok başka dili anlar. Arama yalnızca cep telefonundaysa uygulama sesi duyamaz.
Yukarıdaki önerilerin dayandığı dış sayfalar, belirtilen tarihte açılıp kontrol edildi.
“Kendinizden bahseder misiniz?”, “Neden bu bölümü seçtiniz?”, “Neden bizim şirketimizde staj yapmak istiyorsunuz?”, “Okulda yaptığınız bir projeyi anlatır mısınız?”, “Grup çalışmasında yaşadığınız bir zorluk?” ve “Haftada kaç gün gelebilirsiniz?”.
Ders projeleri, öğrenci kulüpleri, yarı zamanlı işler, yarışmalar ve gönüllülük. National Careers Service de iş geçmişi az olanların iş dışındaki örnekleri kullanabileceğini söyler.
Bölümünüz ve sınıfınız, sizi anlatan bir proje ya da etkinlik ve bu stajı neden istediğiniz. Bir dakika civarı yeterlidir.
Uluslararası şirketlerde bir kısmı İngilizce olabilir. İlanda İngilizce şartı varsa “Tell me about yourself” ve “Why do you want this internship?” sorularını İngilizce sesli çalışın.
Evet. 6701 sayılı Kanun’un 6. maddesi, uygulamalı iş deneyimi edinmek için başvuran kişileri de kapsar ve işe alım sürecinin hiçbir aşamasında ayrımcılığa izin vermez.
ClapAssist online görüşmede CV’nizden cevap önerileri gösterir. 10 dakika ücretsiz, kart gerekmez.